جستجو
از ما بپرسید
dapp cover

Dapp یا برنامه غیر متمرکز چیست؟

Dapp یا برنامه غیر متمرکز (Decentralized application) ، نسل جدیدی از نرم افزار است که بر بستر شبکه ی بلاک چین کار می کنند. پیشنهاد می کنیم قبل از خواندن این مقاله، مطلب "بلاک چین به زبان ساده" را مطالعه کنید، زیرا برای درکِ ساز و کار برنامه های غیرمتمرکز، باید بلاک چین را بشناسید.

مقدمه

تکنولوژی بلاک چین حدود 10 سال پیش، برای اولین بار، همراه با رمزارزِ بیت کوین به دنیا معرفی شد. اهالی تکنولوژی وقتی بیشتر با بلاک چین و بیت کوین آشنا شدند، متوجه پتانسیل فوق العاده بالای آن شدند. به دلیل معرفی شدن بلاک چین با بیت کوین، خیلی ها همچنان فکر می کنند که بلاک چین، فقط مخصوص به ارز های دیجیتال است. ولی حقیقت این است که بلاک چین یک تکنولوژی برای تمرکز زدایی است. به نظر کارشناسان، در آینده، هر شبکه و سیستم متمرکزی را می توان با استفاده از بلاک چین، تمرکز زدایی کرد.

برای درک بهتر این مسئله، به این فکر کنید که پیش بینی شده که روزی خواهد رسید که حکومت ها و دولت ها، کاملا بر بستر بلاک چین کار کنند. حکومت هایی که به صورت غیر متمرکز کار می کنند و همه مردم می توانند مستقیما و به صورت آنلاین، در مورد مسائل مملکت رای دهند و تصمیم گیری کنند.

یکی از اصلی ترین قابلیت های بلاک چین در حال حاضر، Dapp ها یا نرم افزار های غیر متمرکز است. این نرم افزار ها نیز می توانند موضوعیت های کاملا متفاوتی داشته باشند. برای مثال، نرم افزار های اندروید در هر حوزه ای که فکر کنید وجود دارند. دپ ها هم به همین شکل هستند. مهم این است که در وهله اول، درک کنیم که Dapp نوعی از برنامه است که بر پایه بلاک چین کار می کند، نه یک موضوع برای ساخت نرم افزار.

ویژگی های Dapp یا برنامه های غیر متمرکز

با وجود این که گفتیم Dapp یک تکنولوژی است که کاربرد های بسیار زیادی در آینده خواهد داشت، نمی توان خیلی ریز و با جزئیات درباره ویژگی های Dapp های آینده صحبت کرد. زیرا ممکن است لازم باشد در هر حوزه ای، برنامه های غیر متمرکز، ویژگی های خاصی به خود بگیرند. از طرفی، برنامه غیر متمرکز، تکنولوژی نوظهور است و هنوز در حال تغییرات و بهینه سازی است. برای مثال، ممکن است برنامه های غیر متمرکز بر پایه ترون، از نظر قوانین شبکه،  تفاوت هایی با Dapp های اتریوم داشته باشد. خوب است بدانید که اتریوم اولین شبکه بلاک چینی با قابلیت پشتیبانی از قرارداد های هوشمند و Dapp ها بوده. در واقع اتریوم، معرف قرارداد هوشمند و Dapp به دنیای بلاک چین است.

به هر حال، به نظر ما برخی از ویژگی ها را می توان به عنوان بهترین و اصلی ترین ویژگی های این تکنولوژی در نظر گرفت.


غیر متمرکز (Decentralized)

تمام اطلاعات کاربران، عملیات های نرم افزاری، تراکنش ها و...، همه و همه باید بر بستر بلاک چینِ کاملا غیر متمرکز پیاده سازی شود. برای مثال، بلاک چین هایی تا به حال معرفی شده اند (مثل ریپل یا Ripple) که با این که بلاک چین هستند، ولی توسط یک عده ی محدود کنترل می شوند و متمرکز هستند. به نظر ما، این شکل از بلاک چین، حتما در حوزه های زیادی کاربرد خواهد داشت، ولی به اندازه کافی امن نیست.

متن باز (Open source)

منطق حکم می کند که یک Dapp، متن باز (Open source) باشد. وقتی از خدمات یک Dapp استفاده می کنیم، در واقع یک یا چند قرارداد هوشمند را، از طریق رابط کاربری برنامه غیر متمرکز، به صورت دیجیتالی امضا می کنیم. 

قبل از خواندن ادامه ی مطلب، پیشنهاد می کنیم مطلب "قرارداد هوشمند (Smart contract) چیست و چگونه کار می کند؟" را مطالعه کنید.

همانطور که می دانید، وقتی قرارداد هوشمندی را بر پایه بلاک چین امضا می کنید، دیگر نباید امکان تغییرات در مفاد آن وجود داشته باشد. تکنولوژی غیر متمرکز بلاک چین نیز به خوبی از پس تامین این امنیت بر می آید.

 حالا فرض کنید که یک قرارداد را بدون دیدن خود قرارداد امضا کنید. در این حالت، نویسنده قرارداد می تواند بند هایی از قرارداد رو به شما نگوید یا دروغ بگوید، و وقتی قرارداد را امضا کنید، دیگر راه برگشتی وجود ندارد.

در نتیجه، امضای یک قرارداد هوشمند که متن باز (Open source) نیست، ریسکی است. 

در یک قرارداد متن باز، افراد متخصص می توانند تشخیص دهند که آیا ادعا های Dapp یا برنامه غیر متمرکز، نسبت به مفاد قرارداد هوشمند، شفاف و صادقانه است یا نه.

در حال حاضر، ما قرارداد هایی هوشمند بسیار زیادی داریم که متن باز نیستند ، ولی مخاطب های خیلی زیادی دارند و تا به حال به تعهداتشان پابند بوده اند. البته تعداد زیادی از برنامه های غیر متمرکزی که قرارداد هوشمند آنها متن باز نیست نیز تا به حال کلاهبرداری کرده اند. ما حدث می زنیم که در سال های آینده، متن باز بودن Dapp ها و قرارداد های هوشمند، به یک استاندارد تبدیل می شود.

مزیت کاربردی و تشویق مخاطب

بدیهی است که اگر یک Dapp یا برنامه غیر متمرکز، مزیت خاص و ارزش افزوده ای برای کاربرانش نداشته باشد، کاربری هم جذب نخواهد شد. خوشبختانه Dapp ها می توانند با استفاده از امکانات پایه ای قرارداد هوشمند و بلاک چین، جذابیت های زیادی ایجاد کنند. یکی از مرسوم ترین روش ها برای ایجاد مزیت و تشویق کاربران، پرداخت ارز دیجیتال یا توکن به عنوان جایزه است. البته به نظر ما، این روش در تکمیل یک Dapp موضوعی و فکر شده، بهتر جواب می دهد تا به تنهایی.

به هر حال، یکی از ویژگی های بارز Dapp یا برنامه غیر متمرکز، مزایای ویژه هر طرح و سود دهی مالی آن اشاره کرد.


Dapp یا نرم افزار غیر متمرکز چگونه کار می کند؟

نرم افزارهای غیر متمرکز، در واقع نوعی از نرم افزارهای تحت وب هستند و همه نرم افزار ها، ساختار مشابهی دارند. برای مثال، می توان به صورت کلی گفت که نرم افزار، رابط بین سخت افزار و انسان است. در واقع هر نرم افزاری، از طریق زبانی انسانی با ما ارتباط برقرار می کند و دستورات ما را می فهمد و از طرفی، با سخت افزار به زبان ریاضی ارتباط برقرار می کند.

این دو لایه از نرم افزار را، به اسم های Frontend و Backend می شناسند. Frontend همان رابط کاربری است که ما مستقیما با آن در ارتباطیم و Backend لایه ای است که با سخت افزار، سرور و… در ارتباط است. Dapp ها یا برنامه های غیر متمرکز نیز به همین صورت کار می کنند، ولی تفاوت هایی وجود دارد.

برنامه نویسان برای نوشتن یک Dapp، باید به جای ارتباط با دیتابیس های متمرکز، از تکنولوژی بلاک چین استفاده کنند. در نتیجه، خیلی از جزئیات فنی و تکنولوژی های پیاده سازی یک برنامه غیر متمرکز (از نظر برنامه نویسی) با برنامه تحت وب متفاوت است. در مطالب آینده درباره نکات فنی و تکنولوژیک این حوزه، بیشتر صحبت خواهیم کرد.

معروف ترین بلاک چین ها با قابلیت پشتیبانی از Dapp و قرارداد هوشمند

با توجه به اهمیت این حوزه تکنولوژی در آینده نزدیک، در حال حاضر چندین بلاک چین معروف در حال کار بر روی این حوزه هستند.

اولین و معروف ترین آنها نیز، شبکه بلاک چین اتریوم است. اتریوم یکی از بهترین و امن ترین شبکه های بلاک چینی، با قابلیت پشتیبانی از قرارداد هوشمند و Dapp است. در کنار اتریوم، از ترون، نئو، کاردانو و ایاس نیز، به عنوان آینده دار ترین پلتفرم های قرارداد هوشمند یاد می کنند. 

البته همانطور که گفتیم این تکنولوژی در شروع مرحله شکوفایی قرار دارد و در آینده قابلیت ها و تنوع آن به شدت بالا خواهد رفت.

انواع برنامه های غیر متمرکز حال حاضر

کاربرد برنامه های غیر متمرکز و قرارداد هوشمند عملا نامحدود است، اما با توجه به نوظهور بودن این تکنولوژی، Dapp ها تا به حال بیشتر در چند حوزه مشخص کار کرده اند. برای مثال، مدیریت سرمایه ، مرتبط به سرمایه و یا سیستم های رای گیری و نظرسنجی. البته همین دسته بندی های محدود، هزاران حوزه را از جمله بیمه، بازی، سرمایه گذاری و… را به خوبی پشتیبانی می کند.

با توجه به گستردگی این مبحث، در آینده درباره برنامه های غیر متمرکز حتما بیشتر صحبت خواهیم کرد.

نظر کاربران ( 0 )

برای این مطلب نظری نوشته نشده است
اگر درباره این مطلب سوال، ابهام یا نظری دارید برای ما بنویسید

ثبت نظر

نظرات یا سوالات خود درباره این مطلب را بنویسید

هیچ یک از اطلاعات به جز نام در سایت نمایش داده نمی شوند

عملیات انجام شد
ارسال

جستجو در مطالب