جستجو
از ما بپرسید
اسمارت کاترکت یا قرارداد هوشمند چییست؟

قرارداد هوشمند (Smart contract) چیست و چگونه کار می کند؟

قرارداد هوشمند (Smart contract) ، نسل جدیدِ همان قرارداد­هایی است که سال­هاست مورد استفاده همه بوده. البته تفاوت­ هایی نیز میان آن­ها وجود دارد. در یک قرارداد هوشمند تمامی فرایندها به صورت اتوماتیک و بر بستر بلاک چین انجام می­ شوند. در این حال دیگر واسطه­ ای انسانی وجود نخواهد داشت، در نتیجه ما نیاز به اعتماد کردن به دیگران نداریم.

در واقع، بهتر است در ابتدا یک تعریف دقیق و مشخص از قرارداد­های معمولی، در پس ذهن­مان داشته باشیم تا مفهوم قرارداد هوشمند را بهتر متوجه شویم. به زبانی ساده، قرارداد به معنی: "یک سازش بین افراد حقیقی یا حقوقی است که طرفین را ملزم به انجام وظایف مورد توافق می­ کند. از طرفی حق و حقوق طرفین هم بر اساس توافق همه جانبه مشخص و قابل پیگیری قضایی خواهد بود."

 

 قراردادی مربوط به سومر باستان، 2600 سال پیش 

تعریف قرارداد هوشمند؛ به زبان ساده!

قرارداد هوشمند، کدی است که بر بستر شبکه بلاک­ چین پیاده­ سازی می­ شود و تمامی فرآیند­ها را به صورت اتوماتیک انجام می دهد. تنظیم کننده چنین قرارداد­هایی (بخوانید برنامه­ نویس چنین کد­هایی)؛ پروتکلی (مجموعه از قوانین و رویه­ ها) را برای قرارداد هوشمند­ تنظیم می کند. در این قرار­داد­ها، برنامه در صورتی که شرایط مورد نظر پیش بیاید، دستوری را که برنامه­ نویس در قرارداد اولیه مشخص کرده را اجرا می­ کند.

هر کسی با توجه به این پروتکل  ها می­ تواند در یک قرارداد مشارکت داشته باشد، در سیستم تراکنش (Transaction) ثبت کند و یا تراکنشی را تایید کنید (اصطلاحا یک Transaction راConfirm کند).

یک مثال ساده

بعضی از دستگاهATM ( عابربانک) طوری برنامه ریزی شده اند که در صورتی که رمز کارت به صورت برعکس وارد شد (مثلا 1234 به صورت 4321 وارد شود)، درظاهر فرآیند طبیعی پرداخت را انجام دهد. جالب این­جاست که از طرف توسعه دهنده (به صورت قراردادی) برای دستگاه تعریف شده که این شرایط خاص، به صورت اتوماتیک با ایستگاه پلیس تماس برقرار شود و تصویر ضبط شده توسط دوربین ATM  برای پلیس به عنوان گذارش دزدی ارسال شود.

در واقع برعکس زدن رمز عابر بانک به این معنی است که دارنده ی کارت ، بر خلاف میل خود مجبور به خالی کردن موجودی خود برای یک باجگیر یا... شده.

تمامی اتفاقاتی که به واسطه یک قرارداد هوشمند می­ افتد، کاملا قابل رهگیری و البته غیرقابل بازگشت است (مانند تمامی تراکنشات شبکه بلاک چین). با استفاده از قرارداد­های هوشمند­، می­ شود پروژه هایی را به وجود آورد که غیر قابل تغییر و توقف باشند. حتی تنظیم کننده قرارداد هم نمی­ تواند بعد از شروع شدن قرارداد، تغییری در پروتکل آن ایجاد کند.

نحوه کار قراردادهای هوشمند، باز هم به زبان ساده!

قراردادهای هوشمند، برخلاف اسم متفاوت­ شان، مثل انواع برنامه های کامپیوتری کار می­ کنند. آنها براساس شرایطی که توسط تنظیم کننده ی قرارداد تعیین شده است، فرمان هایی را که از کاربر دریافت می­ کنند را به شکل کاملا خودکار انجام می دهند. البته نمیتوان به همین سادگی از نقش پر­رنگ شبکه ­ی غیر متمرکز زنجیره بلوکی یا بلاک چین در این قرارداد­ها گذشت.

در زمان تنظیم قرارداد؛ خدمات، کالا و شروط قرارداد، در فرآیند هشینگ رمزنگاری شده و به کد تبدیل می­ شوند و در یک زنجیره بلوکی (Blockchain) قرار می‌گیرند. به زبانی دیگی، یعنی برنامه­ ی کوچکی بر روی شبکه قرار گرفته است و ازطریق  Nod­­ها یا گره­ های شبکه ، تکثیر و توزیع می­ شوند و به شکل کاملا غیر متمرکز پخش می‌شوند.

از این لحظه به بعد، زمانی که هر یک از طرفین قرارداد فرمانی را به سیستم ارسال کند، قرارداد اجرا می  شود و بر اساس قوانین و رویه­ ها (پروتکل)، به طور خودکار تمام کارها را انجام می­ دهد. به زبانی دیگر، قرارداد وظایف و تعهد­ها را بررسی کرده و بر اساس شرایطی که تعریف شده ، عملیات لازم را انجام می دهد. بر اساس مفهوم توزیع غیر متمرکز ، جلوگیری از اجرای قرارداد یا تغییر در کد آن تقریبا غیر ممکن است. تنهای یک یا چند نسخه محدود از قرارداد وجود ندارد که با از بین رفتن یا تغییر مفاد آن ها ، چیزی برای استناد به شرایط قبلی وجود نداشته باشد. نسخه­ ای رمزنگاری شده از قرارداد در دسترس همه ­ی کابران شبکه است. با توجه به اصول بنیادی بلاک چین، هر دفعه که تراکنشی در شبکه صورت می ­گیرد، به نوعی صحت اطلاعات تمام تراکنشات شبکه توسط افراد زیادی به صورت خودکار بررسی می­ شود.

یک قرارداد هوشمند از چه بخش های اصلی ای تشکیل شده است؟


سوژه ی قرارداد:

ضروری است که هدف یا اهدافی برای محقق شدن (به صورت قراردادی) وجود داشته باشد که یک قرارداد هوشمند، بر اساس پاسخ به آن نیاز، تنظیم گردد. 

قوانین:

اگر قوانینی وجود نداشته باشد، سوژه قرارداد محقق نمی  شود، زیرا راهی برای رسیدن به سوژه وجود نخواهد داشت.

امضای دیجیتال:

برای اعلام موافقت با شرایط قرارداد، طرفین باید آن را به صورت دیجیتالی امضا کنند. قراردادهای دیجیتال توسط پروتکل امنیتی ای به اسم امضای دیجیتال کار می­ کند. امضا دیجیتال، عبارت است از فرآیندی که طرفین قرارداد با استفاده از یک کلید خصوصی منحصر به فرد (همان امضا دیجیتال)، تایید هویت شده و وارد قرارداد می شوند. البته این فرآیند، همان ثبت تراکنش در شبکه است. در آینده در این­ باره بیشتر صحبت می کنیم.

پلتفرم غیر متمرکز:

برای جلوگیری از تغییر در مفاد قرارداد و فعالیت­ های مخرب، قرارداد باید بر بستر بلاک­ چین قرار گیرد. همان طور که گفتیم، بلاک­چین یک بستر غیر متمرکز است.

اطلاعات بیرونی:

در مثال ATM، دستگاه باید به اطلاعات رمز تمام کاربرها دسترسی می­ داشت که بتواند برعکس بودن رمز را تشخیص دهد. به این فرآیند اوراکل (Oracle)  می­ گویند.

ونهایتا، بیایید مزایای تکنولوژی قرارداد هوشمند را یک بار مرور کنیم


حذف واسطه ها:

وقتی امنیت شما به صورت تکنولوژیک و هوشمند تامین شده، دیگر نیازی نیست به کارگزارها، وکلا و یا به صورت کلی، واسطه­ ها وابسته باشید

اطمینان خاطر:

فرض کنید یک دفترخانه، به هر دلیلی (برای مثال اشتباه انسانی، کلاهبرداری یا ) قرارداد شما را قبل از وارد کردن در سیستم، گم کند. در شبکه غیر متمرکز بلاک ­چین، همچین احتمالی وجود ندارد، زیرا اطلاعات شما به صورت رمزنگاری شده در کامپیوترهای بسیار زیادی ذخیره شده است.

بالاترین حد امنیت:

اگر قدرت پردازش تمام کامپیوترهای جهان را هم جمع کنیم، باز نمی­ توانند قدرتی برابر قدرت شبکه بلاک چین داشته باشند. البته مواردی هم وجوددارد که اشتباهات خود کاربر باعث لو رفتن اطلاعات­شان می شود، ولی اگر حواستان جمع باشد، همچین اتفاقی نمی افتد.

بالاترین سرعت ممکن:

قراردادهای هوشمند تمامی مراحل را اتوماتیک انجام می دهند. تصور این که چه قدر در وقت صرفه­ جویی می شود  واقعا قابل تحسین است.

کاهش هزینه ها:

خیلی ساده، شما دیگر پول به واسطه ها نمی­ پردازید.

سخن آخر

باید توجه داشته باشیم که برای آشنایی دقیق با چنین مفاهیم نوینی در دنیای تکنولوژی، باید تک تک کلماتی را که متوجه معنی­ شان نمی­ شویم، به دقت فهم کنیم. زیرا مفاهیمی مانند Smart contractبه صورت کلی، پیچیدگی های فنی قابل توجهی دارد. در نتیجه نمی توانیم توقع داشته باشیم با مطالعه یک مقاله به همه­ چیز پی ببریم. تیم تولید محتوای ما، همواره درتلاش است تا اطلاعات شما را به روز کنند. با ما همراه باشید.

برچسب های این مقاله : قرارداد هوشمند

نظر کاربران ( 0 )

برای این مطلب نظری نوشته نشده است
اگر درباره این مطلب سوال، ابهام یا نظری دارید برای ما بنویسید

ثبت نظر

نظرات یا سوالات خود درباره این مطلب را بنویسید

هیچ یک از اطلاعات به جز نام در سایت نمایش داده نمی شوند

عملیات انجام شد
ارسال

جستجو در مطالب